Gujarat Board GSEB Solutions Class 8 Sanskrit Chapter 8 मम दिनचर्या Textbook Exercise Important Questions and Answers, Notes Pdf.

Gujarat Board Textbook Solutions Class 8 Sanskrit Chapter 8 मम दिनचर्या

GSEB Solutions Class 8 Sanskrit मम दिनचर्या Textbook Questions and Answers

1. Pronounce the following words properly :

उत्तिष्ठामि, षड्वादनतः, दन्तधावनम्, तदनन्तरम्, जनन्या, वार्तालापम्
उत्तर:
(Under the guidance of your Sanskrit teacher say the given words loudly and clearly three times.)

2. Answer the following questions related to your routine :

પ્રશ્ન 1.
भवान् कदा उत्तिष्ठति?
उत्तर:
अहं प्रातः षड्वादने उत्तिष्ठामि।

પ્રશ્ન 2.
भवती कतिवादने प्रार्थनां करोति?
उत्तर:
अहं प्रातः सार्ध-षड्वादने प्रार्थनां करोमि।

પ્રશ્ન 3.
भवान् कदा विद्यालयं गच्छति?
उत्तर:
अहं सपाद-द्वादशवादने विद्यालयं गच्छामि।

પ્રશ્ન 4.
भवती कदा क्रीडति?
उत्तर:
अहं सार्ध-षड्वादनतः सपाद-सप्तवादनपर्यन्तं क्रीडामि।

પ્રશ્ન 5.
भवान् कतिवादने गृहकार्यं करोति?
उत्तर:
अहं प्रभाते नववादनतः सार्ध-दशवादनपर्यन्तं गृहकार्यं करोमि।

[Note : भवान् – You (masculine singular); used for a boy, student or man. Hanit – You (feminine singular); used for a girl, student or woman.]

[મવાન-તમે, આપ. (પુલિંગ એકવચન કોઈ છોકરા, વિદ્યાર્થી કે પુરુષ માટે વપરાય છે.) આવતી – તમે, આપ. (સ્ત્રીલિંગ એકવચન; કોઈ છોકરી, વિદ્યાર્થિની કે સ્ત્રી માટે વપરાય છે.)]

3. Frame the sentences on the basis of the following table :

उत्तर:

• प्रातः षड्वादने उत्थानम् (करोमि)।
• प्रातः नववादने अल्पाहारम् (करोमि)।
• मध्याह्ने द्वादशवादने पठनम् (करोमि)।
• सायं षड्वादने भोजनम् (करोमि)।
• सायं सप्तवादने कथाश्रवणम् (करोमि)।
• रात्रौ अष्टवादने अध्ययनम् (करोमि)।
• रात्रौ दशवादने शयनम् (करोमि)।

4. Look at the picture, note the time and frame the sentences :

उत्तर:
बालाः सायम् सार्ध-षड्वादने क्रीडन्ति।
बालकः प्रातः षड्वादने उत्तिष्ठति।
छात्राः एकादशवादने प्रार्थनां कुर्वन्ति।
बालाः बालिकाः च रात्रौ नववादने दूरदर्शनं पश्यन्ति।
बालाः बालिकाः च सपाद-द्वादशवादने विद्यालयं गच्छन्ति।

5. Frame the sentences about your routine. Follow the illustration :

Illustration : अहं प्रातः षड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं नित्यक्रियां करोमि।

1. अहं _____________________ योगाभ्यासं करोमि।
2. अहं प्रातः नववादनतः सार्धनववादनपर्यन्तं _____________________ करोमि।
3. अहं _____________________ अध्ययनं करोमि।
4. अहं सायं षड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं _____________________ करोमि।

उत्तर:

1. अहं प्रातः पञ्चवादने योगाभ्यासं करोमि।
2. अहं प्रातः नववादनतः सार्ध-नववादनपर्यन्तं प्रार्थनां करोमि।
3. अहं सायंकाले पञ्चवादनतः षड्वादनपर्यन्तम् अध्ययनं करोमि।
4. अहं सायं षड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं नदीतटे भ्रमणं करोमि।

6. Frame the sentences. Follow the illustration :

उदाहरण :
उपलेटा-राजकोट लोकयानम् 9:00 वादने आगच्छति एवं 9:10 वादने गच्छति।
उत्तर:
Other sentences :

• पोरबन्दर – अहमदाबाद लोकयानम् १०:१० वादने आगच्छति एवं १०:२० वादने गमिष्यति।
• बाटवा – वडोदरा लोकयानम् १२:१५ वादने आगच्छति एवं १२:३० वादने गमिष्यति।
• जामजोधपुर – जसदण लोकयानम् १५:०५ वादने आगच्छति एवं १५:१० वादने गमिष्यति।
• कोलकी – धोराजी लोकयानम् १६:३० वादने आगच्छति एवं १६:३५ वादने गमिष्यति।

7. Present your routine orally as well as in written :
उत्तर:
Daily routine in Sanskrit:

• अहं प्रतिदिनं प्रातः षड्वादने उत्तिष्ठामि। (शयनत्यागं करोमि वा)।
• ततः अहं दन्तधावनं स्नानं च करोमि।
• अहं प्रातः सार्धषड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं योगासनं करोमि।
• पश्चात् अहं दुग्धं पिबामि अल्पाहारं (प्रातराशं) च करोमि।
• अहं प्रातः नववादनतः दशवादनपर्यन्तम् अध्ययनं करोमि।
• अहं सार्धदशवादने भोजनं करोमि।
• अहं सार्धएकादशवादने विद्यालयं गच्छामि।
• विद्यालये अहं सपादपञ्चवादनपर्यन्तं विविधान् विषयान् पठामि।
• अहं विद्यालयतः सायं षड्वादने गृहम् आगच्छामि।
• अहं सायं षड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं खेलामि।
• शयनपूर्वं अहं प्रार्थनां करोमि।
• अहं रात्रौ दशवादने शयनं करोमि।

भवान् जानाति किम् ?
श्रीमद् भगवद्गीतायाम् अष्टादश अध्यायाः सन्ति।
श्रीमद् भगवद्गीता महाभारते भीष्मपर्वणि अस्ति।
श्रीमद भगवद्गीतायां सप्तशतं श्लोकाः सन्ति।
महाभारतस्य युद्धं अष्टादश दिनानि पर्यन्तं प्राचलत्।
चत्वारः मठाः सन्ति-शृंगेरीमठः शारदामठः, ज्योतिर्मठः, गोवर्धनमठः।
गायत्रीमन्त्रस्य मन्त्रद्रष्टा विश्वामित्रः अस्ति।
उत्तर:
– श्रीमद्भगवद्गीतायाम् अष्टादश अध्यायाः सन्ति।
[There are eighteen (18) chapters in Shrimad Bhagwad Geeta.]
(શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતામાં અઢાર અધ્યાયો છે.)

– श्रीमद्भगवद्गीता महाभारते भीष्मपर्वणि अस्ति।
(Shrimad Bhagwad Geeta appears in the ‘Mahābhārata in the ‘Bhishma-parva’.]
(શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા મહાભારતમાં ભીષ્મપર્વમાં છે.)

– चत्वारः मठाः सन्ति – शृङ्गेरीमठः, शारदामठः, ज्योतिर्मठः, गोवर्धनमठः।
[There are four (4) mathas : Shrungeri matha, Sharda matha, Jyotir matha and Govardhan matha.]
(ચાર મઠ છે : શૃંગેરીમઠ, શારદામઠ, જ્યોતિર્મઠ, ગોવર્ધનમઠ)

– महाभारतस्य युद्धम् अष्टादश दिनानिपर्यन्तं प्राचलत्।
[The battle of Mahabharata went on eighteen (18) days.]
(મહાભારતનું યુદ્ધ અઢાર દિવસ સુધી ચાલ્યું હતું.)

– श्रीमद्भगवद्गीतायां सप्तशतं श्लोकाः सन्ति।
[There are seven hundred (700) verses in the Shrimad Bhagwad Geeta.]
(શ્રીમદભગવદ્ગીતામાં સાત સો શ્લોકો છે.)

– गायत्रीमन्त्रस्य द्रष्टा ऋषि विश्वामित्रः अस्ति।
(The ‘Gayatri Mantra’ is an attribute to Sage Vishwamitra.)
(ગાયત્રીમંત્રના દ્રષ્ટા ઋષિ વિશ્વામિત્ર છે.)

8. Translate the Sanskrit routine in English:

1. I wake up at six o’clock in the morning every day. [(I) leave the bed.]
2. Then I brush my teeth and have a bath.
3. I practise yogasanas from 6:30 to 7 o’clock.
4. Then I take milk and have breakfast.
5. I study from 9 o’clock to 10 o’clock.
6. I have a lunch at 10:30.
7. I go to school at 11:30.
8. I study various subjects till 5:15 in the school.
9. I return at home at 6 o’clock.
10. I play from 6 to 7 o’clock in the evening.
11. I pray to God before sleeping.
12. I go to bed at 10 o’clock.

उत्तर:

1. अहं प्रतिदिनं प्रातः षड्वादने उत्तिष्ठामि। (शयनत्यागं करोमि वा)।
2. ततः अहं दन्तधावनं स्नानं च करोमि।
3. अहं प्रातः सार्धषड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं योगासनं करोमि।
4. पश्चात् अहं दुग्धं पिबामि अल्पाहारं (प्रातराशं) च करोमि।
5. अहं प्रातः नववादनतः दशवादनपर्यन्तम् अध्ययनं करोमि।
6. अहं सार्धदशवादने भोजनं करोमि।
7. अहं सार्धएकादशवादने विद्यालयं गच्छामि।
8. विद्यालये अहं सपादपञ्चवादनपर्यन्तं विविधान् विषयान् पठामि।
9. अहं विद्यालयतः सायं षड्वादने गृहम् आगच्छामि।
10. अहं सायं षड्वादनतः सप्तवादनपर्यन्तं खेलामि।
11. शयनपूर्वं अहं प्रार्थनां करोमि।
12. अहं रात्रौ दशवादने शयनं करोमि।

Sanskrit Digest Std 8 GSEB मम दिनचर्या Additional Questions and Answers

1. Answer the following questions in Sanskrit :

પ્રશ્ન 1.
भवान् कदा भोजनं करोति?
उत्तर:
अहं सार्ध-एकादशवादने भोजनं करोमि।

પ્રશ્ન 2.
भवान् कदा विद्यालयात् आगच्छति?
उत्तर:
अहं सायं सार्ध-पञ्चवादने विद्यालयात् आगच्छामि।

પ્રશ્ન 3.
भवती कदा स्वाध्यायं करोति?
उत्तर:
अहं रात्रौ अष्टवादनतः नववादनपर्यन्तं स्वाध्यायं करोमि।

પ્રશ્ન 4.
भवान् कदा शयनं करोति?
उत्तर:
अहं दशवादने शयनं करोमि।

પ્રશ્ન 5.
भवति कदा भोजनं पचति?
उत्तर:
अहं सार्ध षड्वादनतः सपादसप्तवादनपर्यन्तं भोजनं पचामि।

પ્રશ્ન 6.
भवान् कतिवादने कथाश्रवणं करोति?
उत्तर:
अहं रात्रौ सार्ध-नववादने कथाश्रवणं करोमि।

2. Choose the correct option for the answer of each of the questions given below :

પ્રશ્ન 1.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. सपादद्विवादनम्
B. सार्धद्विवादनम्
C. पादोनद्विवादनम्
D. दशाधिकषड्वादनम्
उत्तर:
B. सार्धद्विवादनम्

પ્રશ્ન 2.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. पादोननववादनम्
B. सपादत्रिवादनम्
C. सपाद-अष्टवादनम्
D. सपादनववादनम्
उत्तर:
C. सपाद-अष्टवादनम्

પ્રશ્ન 3.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. पादोननववादनम्
B. सपादनववादनम्
C. सार्धनववादनम्
D. पादोन-अष्टवादनम्
उत्तर:
A. पादोननववादनम्

પ્રશ્ન 4.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. सपादषड्वादनम्
B. पञ्चाधिकषड्वादनम्
C. पञ्चोनषड्वादनम्
D. पञ्चषड्वादनम्
उत्तर:
B. पञ्चाधिकषड्वादनम्

પ્રશ્ન 5.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. एकादशाधिकदशवादनम्
B. सपाद-एकादशवादनम्
C. दशाधिक-द्विवादनम्
D. दशोन-एकादशवादनम्
उत्तर:
C. दशाधिक-द्विवादनम्

પ્રશ્ન 6.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. पञ्चोनत्रिवादनम्
B. पञ्चाधिकत्रिवादनम्
C. पञ्चाधिकचतुर्वादनम्
D. पञ्चत्रिवादनम्
उत्तर:
B. पञ्चाधिकत्रिवादनम्

પ્રશ્ન 7.
घटी कं समयं दर्शयति?

A. दशोन-एकवादनम्
B. दशाधिकद्विवादनम्
C. अष्टोन-द्विवादनम्
D. अष्टाधिक-एकवादनम्
उत्तर:
C. अष्टोन-द्विवादनम्

પ્રશ્ન 8.
५:१५ कः समयः?
A. सार्धपञ्चवादनम्
B. सपादपञ्चवादनम्
C. पञ्चाधिकपञ्चवादनम्
D. पादोनपञ्चवादनम्
उत्तर:
B. सपादपञ्चवादनम्

પ્રશ્ન 9.
अहं प्रतिदिनं षड्वादने ………………………………..।
A. उत्तिष्ठामि
B. उत्तिष्ठति
C. उत्तिष्ठतः
D. उत्तिष्ठामः
उत्तर:
A. उत्तिष्ठामि

પ્રશ્ન 10.
……………………………….. भोजनं करोमि। रिक्तस्थाने योग्यः समयदर्शकः शब्दः कः?
A. नववादने
B. सार्धदशवादने
C. सार्ध-एकादशवादने
D. साधंकवादने
उत्तर:
C. सार्ध-एकादशवादने

પ્રશ્ન 11.
सायं ……………………………….. अहं क्रीडार्थं गच्छामि। रिक्तस्थाने योग्यः समयदर्शकः शब्दः कः?
A. सार्धषड्वादने
B. सप्तवादने
C. सपादषड्वादने
D. सार्धसप्तवादने
उत्तर:
A. सार्धषड्वादने

પ્રશ્ન 12.
अहं ……………………………….. शयनं करोमि।।
A. षड्वादने
B. सार्धअष्टवादने
C. नववादने
D. दशवादने
उत्तर:
D. दशवादने

પ્રશ્ન 13.
७:५५ – Write in Sanskrit word.
A. पञ्चोनअष्टवादनम्
B. पञ्चोनसप्तवादनम्
C. दशोनअष्टवादनम्
D. पादोननववादनम्
उत्तर:
A. पञ्चोनअष्टवादनम्

પ્રશ્ન 14.
दशाधिकएकादशवादनम् – Write in Sanskrit figure.
A. २ : १०
B. १२ : १०
C. ११ : १०
D. १० : ५०
उत्तर:
C. ११ : १०

પ્રશ્ન 15.
What is the meaning of ‘दन्तधावनम्’ ?
A. to run
B. to talk
C. to do household work
D. to brush
उत्तर:
D. to brush

પ્રશ્ન 16.
Write similar word of a word ‘दुग्धम्’.
A. पर्यन्तम्
B. पयः
C. नीरम्
D. प्रतिदिनम्
उत्तर:
B. पयः

3. Fill in the blanks with appropriate words from the brackets:

1. अहं प्रातः ……………………………………… योगाभ्यासं करोमि। (अष्टवादने, पञ्चवादने, दशवादने)
2. ……………………………………… दुग्धपानम् अल्पाहारं च करोमि। (तदनन्तरं, अन्तर्, अथकिम्)
3. सायं ……………………………………… अहं गृहं प्रति आगच्छामि। (अष्टवादने, षड्वादने, दशवादने)
4. ……………………………………… तः ……………………………………… पर्यन्तं पुस्तकं पठामि। (नववादन सार्धनववादन, नववादन दशवादन, सार्धसप्तवादन सार्धअष्टवादन)
5. ……………………………………… तः ……………………………………… पर्यन्तं दूरदर्शनं पश्यामि। (अष्टवादन नववादन, सार्धनववादन दशवादन, नववादन सार्धनववादन)

उत्तर:

1. अहं प्रातः पञ्चवादने योगाभ्यासं करोमि।
2. तदनन्तरं दुग्धपानम् अल्पाहारं च करोमि।
3. सायं षड्वादने अहं गृहं प्रति आगच्छामि।
4. सार्धसप्तवादनतः सार्धअष्टवादनपर्यन्तं पुस्तकं पठामि।
5. नववादनतः सार्धनववादनपर्यन्तं दूरदर्शनं पश्यामि।

4. Put a v against true statement and a x against false statement from the statements given below:

1. अहं नववादने उत्तिष्ठामि।
2. प्रात:काले अहं स्नानं करोमि।
3. अहं प्रभाते दशवादने प्रार्थनां करोमि।
4. विद्यालये अहं गणितं मातृभाषां च पठामि।
5. श्रीमद् भगवद्गीतायाम् अष्टादश अध्यायाः सन्ति।
6. उपलेटा – राजकोट लोकयानम् ९:०० वादने आगच्छति एवं ९:१० वादने गमिष्यति।

उत्तर:

1. अहं नववादने उत्तिष्ठामि। [ ✗ ]
2. प्रात:काले अहं स्नानं करोमि। [ ✓ ]
3. अहं प्रभाते दशवादने प्रार्थनां करोमि। [ ✗ ]
4. विद्यालये अहं गणितं मातृभाषां च पठामि। [ ✗ ]
5. श्रीमद् भगवद्गीतायाम् अष्टादश अध्यायाः सन्ति। [ ✓ ]
6. उपलेटा – राजकोट लोकयानम् ९:०० वादने आगच्छति एवं ९:१० वादने गमिष्यति। [ ✓ ]

5. Translate the following sentences in Sanskrit :

1. I wake up at six o’clock every day.
2. Then I drink milk and have breakfast.
3. I go to school at Twelve fifteen.
4. I play from six to seven-fifteen.
5.  I go to bed at ten o’clock.

उत्तर:

1. अहं प्रतिदिनं षड्वादने उत्तिष्ठामि।
2. तदनन्तरं दुग्धं पिबामि अल्पाहारं च करोमि।
3. अहं सपादद्वादशवादने विद्यालयं गच्छामि।
4. सपादषड्वादनतः सपादसप्तवादनपर्यन्तम् अहं क्रीडामि।
5. अहं दशवादने शयनं करोमि।

6. Join ‘A’ Section with ‘B’ Section properly :

उत्तर:

7. Make interrogative sentence by using a word given in the bracket :

1. अहम् अष्टवादने गृहं गच्छामि। (कति)
2. गुर्जरपुस्तकस्य मूल्यं दशरूप्यकाणि अस्ति। (कियत्)
3. लोकयानं पोरबन्दरतः अमदावाद आगच्छति। (कुत्र)
4. अहं सायं प्रार्थनां करोमि। (कदा)
5. मम माता गृहकार्यं करोति। (किम्)
6. बालाः सायं सार्ध-षड्वादने क्रीडन्ति। (के)

उत्तर:

1. अहं कतिवादने गृहं गच्छामि? (अहं कदा गृहं गच्छामि?)
2. गुर्जरपुस्तकस्य मूल्यं कियत् अस्ति?
3. लोकयानं पोरबन्दरतः कुत्र आगच्छति?
4. अहं कदा प्रार्थनां करोमि?
5. मम माता किं करोति?
6. के सायं सार्ध-षड्वादने क्रीडन्ति?

8. Arrange the following sentences in events order:

1. दशवादने शयनं करोमि।
2. नववादनतः सार्धनववादनपर्यन्तं दूरदर्शनं पश्यामि।
3. सायं षड्वादने अहं गृहम् आगच्छामि।
4. सार्धअष्टवादने भोजनं करोमि।
5. तदनन्तरम् अहं सायं प्रार्थनां करोमि।

उत्तर:

1. सायं षड्वादने अहं गृहम् आगच्छामि।
2. तदनन्तरम् अहं सायं प्रार्थनां करोमि।
3. सार्धअष्टवादने भोजनं करोमि।
4. नववादनतः सार्धनववादनपर्यन्तं दूरदर्शनं पश्यामि।
5. दशवादने शयनं करोमि।

मम दिनचर्या Summary in Hindi

मम दिनचर्या (My Daily Routine)
Language is the most important medium for the give and take of thoughts. We convey our daily routine to others only with the help of language. This lesson shows us how to express our daily routine in Sanskrit.

ભાષા વિચારોના આદાન-પ્રદાનનું મહત્ત્વપૂર્ણ સાધન છે. ભાષા દ્વારા જ આપણે આપણી દૈનિક પ્રવૃત્તિઓની માહિતી બીજાઓને આપીએ છીએ. પોતાની | દિનચર્યા સંસ્કૃત ભાષામાં કેવી રીતે વ્યક્ત કરવી તે આ પાઠમાં દર્શાવ્યું છે.

एषा का? (एषा घटिका / घटी।) (ખાલી જગ્યામાં સંસ્કૃતમાં સમય લખો.)
(Write the time in Sanskrit in the given blank space.)

(घटीं दृष्ट्वा रिक्तस्थानेषु उपयुक्तं समयं लिखत।) (Watch the clocks and write the accurate time in the space provided (ઘડિયાળ જોઈને ખાલી જગ્યામાં યોગ્ય સમય લખો

आत्मश्रद्धायाः प्रभावः शब्दार्थाः, अनुवाद:

शब्दार्थाः टिप्पणी च

1. अहं प्रतिदिनं षड्वादने ……………………………… विविधान् विषयान् पठामि।

My Daily Routine
अनुवाद: – I wake up at 6 o’clock every day. From 6 o’clock to 6:30 I brush my teeth and have a bath. From 6:30 to 7 o’clock I practise Yogasanas. Then I take milk and have breakfast.

My mother does the household work. I help her. From 9 o’clock to 10 o’clock I study. I have lunch at 11:30. I go to school at 12:15. I study various subjects there.

મારો દૈનિક કાર્યક્રમ
મનુવા – હું દરરોજ છ વાગ્યે ઊઠું છું. છ વાગ્યાથી સાડા છે વાગ્યા સુધી હું દાતણ અને સ્નાન કરું છું. સાડા છ વાગ્યાથી સાત વાગ્યા સુધી હું યોગાસન કરું છું. ત્યાર પછી (હું) દૂધ પીઉં છું અને (સવારનો) નાસ્તો કરું છું.

2. सायं षड्वादने …………………………………. शयनं करोमि।

[Page 39] अनुवादः – I come home. at 6 o’clock in the evening. I play from 6:15 to 7:15. After that I say the evening prayer. I read a book from 7:30 to 8:30. I have dinner at 8:30. I watch television programme from 9 o’clock to 9:30. From 9:30 to 10 o’clock I chit-chat (talk) with my mother and father. I go to bed (sleep) at 10 o’clock.

મનુવા – મારી માતા ઘરકામ કરે છે. હું તેને મદદ કરું છું. નવ વાગ્યાથી દસ વાગ્યા સુધી હું અધ્યયન (અભ્યાસ) કરું છું. સાડા અગિયાર વાગ્યે હું ભોજન કરું છું. સવા બાર વાગ્યે હું નિશાળે જાઉં છું. ત્યાં હું જુદા જુદા વિષયો ભણું છું.

3. सायं षड्वादने …………………………………. शयनं करोमि।

મનુવાઃ- સાંજે છ વાગ્યે હું ઘેર આવું છું. સવા છ વાગ્યાથી સવા સાત વાગ્યા સુધી હું રમું છું. ત્યાર પછી હું સંધ્યાકાળની પ્રાર્થના કરું છું. સાડા સાત વાગ્યાથી સાડા આઠ વાગ્યા સુધી હું પુસ્તક વાંચું છું. સાડા આઠ વાગ્યે હું ભોજન કરું છું. નવ વાગ્યાથી સાડા નવ વાગ્યા સુધી હું ટીવી જોઉં છું. સાડા નવ વાગ્યાથી દસ વાગ્યા સુધી હું માતાપિતા સાથે વાતચીત કરું છું. દસ વાગ્યે હું સૂઈ જાઉં છું.